14 października — umowna data powstania UPA

14 października 1942 r. przyjęto za umowną datę powstania Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Jej pierwsze oddziały związane z banderowską frakcją Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B) powstały na początku 1943 r. Roman Szuchewycz, ps. „Taras Czuprynka”, objął naczelne dowództwo UPA w sierpniu 1943 r. 
 UPA stanowiła zbrojne ramię radykalnego skrzydła OUN. Od lipca 1944 r. podlegała Ukraińskiej Głównej Radzie Wyzwoleńczej. Wysuwała program walki o samodzielną, niepodległą Ukrainę. W latach 1943–1944 liczyła 40 tys. osób. Oddziały organizacji prowadziły walkę z Rosjanami, Czechami, Polakami z terenów polsko-ukraińskiego pogranicza etnicznego, a także sporadycznie z niemieckimi formacjami wojskowymi. Jej ofiarą padło ok. 100 tys. Polaków, a dalsze 300 tys. musiało uciekać przed prześladowaniami.
 W 1947 r. komunistyczne władze Polski przeprowadziły operację „Wisła”, łącząc walkę z oddziałami UPA z przymusowym wysiedleniem ponad 140 tys. Ukraińców i Łemków z południowo-wschodniej Polski na ziemie zachodnie i północne. Akcja objęła ludność cywilną niezależnie od jej rzeczywistych związków z podziemiem. Osłabiła struktury UPA w Polsce, a część jej oddziałów przedostała się poza granice kraju. W 1950 r. Roman Szuchewycz zginął w obławie sowieckich służb bezpieczeństwa pod Lwowem. Pojedyncze oddziały UPA utrzymywały się jeszcze do 1953 r., a nawet do 1956 r.

Umowna data powstania UPA — „Pamięć.pl”, nr 7/2012, kalendarium
Roman Szuchewycz — biogram IPN
Akcja „Wisła” — opracowanie IPN